|
| | |
| |
| Język arabski
|
 |
Pismo arabskie |
 |
|
| | | |
| | |
| | |
|
|
|
|
| Pismo arabskie |
|
W języku arabskim pisze się od strony prawej do lewej. Litery łączą się ze sobą. Większość liter ma cztery
formy, w zależności od miejsca w wyrazie: samodzielną, początkową, środkową i końcową. Niektóre litery nie
łączą się z następnymi i w związku z tym mają tylko dwie formy: samodzielną i końcową. Trzy litery mają
podwójną funkcję - oznaczają zarówno spółgłoski, jak i długie samogłoski.
|
| Litery |
Alfabet arabski składa się z 28 liter. Poniższa tabelka zawiera te litery oraz dwie litery niezaliczane
do alfabetu, ponieważ występują tylko na końcu wyrazów i pełnią specyficzne funkcje. Podano także
wymowę liter oraz ich odpowiedniki w dwóch systemach transkrypcji: uproszczonym polskim oraz
międzynarodowym naukowym ISO.
| końcowa |
środkowa |
początkowa |
samodzielna |
trans. polska |
trans. ISO |
wymowa |
| ـا |
|
|
ا |
' 1), a |
', ā |
tzw. hamza2), długie a |
| ـب |
ـبـ |
بـ |
ب |
b |
b |
b |
| ـت |
ـتـ |
تـ |
ت |
t |
t |
t |
| ـث |
ـثـ |
ثـ |
ث |
s |
ṯ |
angielskie th w zwrocie thank you |
| ـج |
ـجـ |
جـ |
ج |
dż |
ǧ |
dż |
| ـح |
ـحـ |
حـ |
ح |
h |
ḥ |
gardłowe h |
| ـخ |
ـخـ |
خـ |
خ |
ch |
ẖ |
charczące ch |
| ـد |
|
|
د |
d |
d |
d |
| ـذ |
|
|
ذ |
z |
ḏ |
angielskie th w wyrazie that |
| ـر |
|
|
ر |
r |
r |
r |
| ـز |
|
|
ز |
z |
z |
z |
| ـس |
ـسـ |
سـ |
س |
s |
s |
s |
| ـش |
ـشـ |
شـ |
ش |
sz |
š |
sz |
| ـص |
ـصـ |
صـ |
ص |
s |
ṣ |
emfatyczne3) s |
| ـض |
ـضـ |
ضـ |
ض |
d |
ḍ |
emfatyczne3) d |
| ـط |
ـطـ |
طـ |
ط |
t |
ṭ |
emfatyczne3) t |
| ـظ |
ـظـ |
ظـ |
ظ |
z |
ẓ |
emfatyczne3) angielskie th w wyrazie that |
| ـع |
ـعـ |
عـ |
ع |
' 1) |
` |
spółgłoska gardłowa dźwięczna |
| ـغ |
ـغـ |
غـ |
غ |
gh |
ḡ |
francuskie r |
| ـف |
ـفـ |
فـ |
ف |
f |
f |
f |
| ـق |
ـقـ |
قـ |
ق |
k |
q |
tylne (języczkowe) k |
| ـك |
ـكـ |
كـ |
ك |
k |
k |
k |
| ـل |
ـلـ |
لـ |
ل |
l |
l |
l |
| ـم |
ـمـ |
مـ |
م |
m |
m |
m |
| ـن |
ـنـ |
نـ |
ن |
n |
n |
n |
| ـه |
ـهـ |
هـ |
ه |
h |
h |
angielskie h w wyrazie how |
| ـو |
|
|
و |
w, u4) |
w, ū |
ł, długie u |
| ـي |
ـيـ |
يـ |
ي |
j, i |
y, ī |
j, długie i |
| ـة |
|
|
ة |
-, t |
-, t |
-, t5) |
| ـى |
|
|
ى |
a |
à |
długie a |
1 Tę spółgłoskę transkrybuje się tylko, jeżeli znajduje się między samogłoskami.
2 Hamza jest spółgłoską krtaniową. Dźwięk ten występuje w języku polskim,
lecz nie ma znaczenia fonologicznego. Pojawia się między samogłoskami, np. między samogłoskami e w wyrazie
nieetyczny.
3 W wymowie spółgłosek emfatycznych biorą udział boki języka. Między policzkami a
bokami języka tworzy się szczelina. Drugą ważną cechą wymowy spółgłosek emfatycznych jest welaryzacja, która
polega na ściągnięciu podniebienia miękkiego w czasie artykulacji.
4 Poza tym, że litera ta oznacza spółgłoskę wymawianą jak polskie ł oraz
długą samogłoskę u, może być elementem dyftongu au i wtedy jest również transkrybowana jako
u.
5 Litera ta oznacza końcówkę żeńską. W transkrypcji zapisuje się ją jako t,
ale tylko, jeżeli występuje jako pierwszy element struktury typu status constructus.
Litery ل i ا nie łączą się normalnie:
لـا, lecz tworzą specjalną ligaturę:
لا (w formie końcowej: ـلا
).
|
| Inne znaki |
Spółgłoska zwana hamzą2) w zależności od otoczenia samogłoskowego może
występować samodzielnie: ء lub opierać się na literach
ي , و , ا. Przyjmują one wtedy postać:
| końcowa |
środkowa |
początkowa |
samodzielna |
| ـأ |
|
|
أ |
| ـإ |
|
|
إ |
| ـؤ |
|
|
ؤ |
| ـئ |
ـئـ |
ئـ |
ئ |
Hamzę z następującą po niej długą samogłoską a zaznacza się tzw. maddą
آ nad literą ا.
|
| Pozostałe znaki pisma arabskiego |
W języku arabskim istnieją również znaki pisane pod i nad literami, które zapisuje się tylko w Koranie,
tekstach religijnych oraz przy nauce tego języka. Jest to tak zwana wokalizacja, która ułatwia czytanie
osobom uczącym się języka arabskiego lub czytającym trudne teksty. Czasami tych znaków używa się
również w zwykłych tekstach, aby uniknąć dwuznaczności.
| znak |
wymowa/znaczenie |
| َ |
krótkie a |
| ُ |
krótkie u |
| ِ |
krótkie i |
| ً |
końcówka gramatyczna an |
| ٌ |
końcówka gramatyczna un |
| ٍ |
końcówka gramatyczna in |
| ْ |
brak samogłoski po spółgłosce |
| ّ |
podwojenie spółgłoski |
Istnieją również dwa inne znaki stosowane w wokalizacji, które jednak mogą nie wyświetlić się na komputerach
bez zainstalowanego języka arabskiego. Wasla ( ٱ )
na literze ا oznacza wypadnięcie hamzy2)
wskutek łączenia międzywyrazowego. W niektórych wyrazach używa się archaicznego znaku:
ٰ nad literą, który oznacza długie a.
|
| Wyjątki w pisowni arabskiej |
1. W wyrazach obcych krótkie samogłoski zapisuje się często jako długie, np.
بيل كلينتون 'Bill Clinton'.
2. W kilku wyrazach długie a jest zapisywane jako و, np.
صلاة salat 'modlitwa'.
3. W niektórych formach czasowników po literze و występuje nieczytane ا.
4. Imię عمرو Amr pisze się z dodatkowym و dla odróżnienia
od imienia عمر Umar.
5. W wyrazie أولاء ula'i 'ci' i jego pochodnych pierwsza samogłoska jest wymawiana
krótko, wbrew pisowni.
6. Wyraz مائة 'sto' jest wymawiany mi'a.
|
| Cyfry |
Arabowie oprócz cyfr arabskich używają cyfr zwanych hinduskimi:
| 0 |
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
| ٠ |
١ |
٢ |
٣ |
٤ |
٥ |
٦ |
٧ |
٨ |
٩ |
| © Adam Zakrzewski 2006. Kopiowanie zabronione |
|
|
|
|